Analisten van JPMorgan signaleren een sterke divergentie tussen de instromen in Bitcoin (BTC) en goud exchange-traded funds (ETF’s) sinds het conflict met Iran is begonnen. Tegelijkertijd blijkt uit een apart rapport dat stablecoins tegenwoordig vast onderdeel uitmaken van de illegale goudhandel.
Deze twee ontwikkelingen laten zien dat goud onder druk staat vanaf verschillende kanten. Institutioneel kapitaal stroomt richting BTC, terwijl Tether’s USDT (USDT) de manier waarop fysiek goud door criminele netwerken in Latijns-Amerika wordt verplaatst verandert.
Bitcoin ETF’s nemen kapitaal op terwijl goudfondsen leeglopen
Volgens een rapport van JPMorgan onder leiding van managing director Nikolaos Panigirtzoglou, heeft het grootste goud ETF, SPDR Gold Shares (GLD), sinds het begin van de oorlog uitstromen gezien ter grootte van ongeveer 2,7% van het beheerd vermogen (AUM).
BlackRock’s iShares Bitcoin Trust (IBIT) noteerde in diezelfde periode juist instromen van circa 1,5%.
Deze verschuiving maakt een einde aan de trend in het voordeel van goud sinds oktober 2025. Destijds stapten retail-investeerders uit BTC en in goud, wat zorgde voor flinke IBIT-uitstromen en sterke instromen bij GLD.
Toch lopen de cumulatieve instromen in BTC ETF’s over een langere periode nog steeds voor op die van goud ETF’s: IBIT heeft sinds 2024 ongeveer twee keer zoveel instroom als GLD.
Bovendien kwam het beheerd vermogen van IBIT in juli vorig jaar bijna gelijk te staan met dat van GLD, voordat het verschil na de marktcorrectie in oktober weer groeide.
Inspanningen van institutionele beleggers geven nog een extra laag. De short interest in IBIT steeg de afgelopen maanden, terwijl het short interest in GLD juist afnam.
Volgens JPMorgan wijst dit erop dat hedgefondsen hun BTC-blootstelling verlaagden en overstapten naar goud voordat de huidige trendomkering plaatsvond.
Het 30-daagse netto-instroomcijfer voor BTC ETF’s steeg op 11 maart tot $906 miljoen, na een uitstroom van $1,9 miljard een maand eerder.
GLD daarentegen verloor op 6 maart $3 miljard op één dag – de grootste uitstroom in twee jaar.
De analisten van JPMorgan benadrukten ook dat het volatiliteitsprofiel van BTC afneemt en dat dit komt door meer institutioneel eigenaarschap en betere liquiditeit op de markt.
USDT wordt betaalmiddel voor illegaal goud
Terwijl BTC aan terrein wint in institutionele portefeuilles, krijgt USDT een plek binnen grondstoffenmarkten waar toezichthouders nooit op hadden gerekend.
Uit een nieuw rapport van de Global Initiative Against Transnational Organized Crime (GI-TOC) blijkt dat Venezuela de afgelopen twee jaar is uitgegroeid tot een regionaal knooppunt voor illegale handel in Amazone-goud.
Hiermee is het eerdere patroon omgekeerd, waarin het goud juist uit Venezuela richting Brazilië en Guyana stroomde.
Het GI-TOC-rapport, gebaseerd op gesprekken met goudhandelaren in Georgetown, Guyana, signaleert dat inmiddels goud uit Guyana in Venezuela tegen USDT wordt verkocht.
Marcena Hunter, coauteur van het rapport en Head of Extractives bij GI-TOC, zegt dat illegale goudhandelaren het afgelopen jaar deze stablecoin gebruiken.
“Dit onderstreept het groeiende belang van stablecoins bij wereldwijde illegale transacties, naast bredere zorgen over crypto en georganiseerde misdaad,” staat in een passage in het rapport.
De bevindingen sluiten aan bij een rapport van TRM Labs uit december, dat concludeerde dat Venezuela steeds afhankelijker werd van USDT nadat sancties en hyperinflatie de traditionele toegang tot het bankensysteem hadden afgesneden.
GI-TOC schat dat goudwinning in Venezuela vorig jaar ruim $2,2 miljard heeft opgeleverd en daarmee een belangrijke bron van inkomsten is sinds de olie-inkomsten zijn afgenomen.
Het rapport beschrijft ook hoe de regering van Maduro de goudhandel gebruikte om politieke loyaliteit en steun van de veiligheidstroepen te waarborgen.
Ondertussen werkten bepaalde overheidsfunctionarissen samen met criminele netwerken, waardoor ze voet aan de grond kregen in het Amazonegebied.
Tether reageerde door te wijzen op haar samenwerking met internationale opsporingsdiensten, waaronder het bevriezen van ongeveer $4,3 miljard aan activa gelinkt aan criminele activiteiten.
Congres richt zich op illegaal goud, maar cryptokloof blijft
Ondertussen is de U.S. Legal Gold and Mining Partnership Act, een wetsvoorstel gesteund door senatoren John Cornyn, Tim Kaine, Ted Cruz en Jacky Rosen, eind januari goedgekeurd door de Senaatscommissie Buitenlandse Zaken.
Deze wet zou het State Department verplichten om een meerjarige strategie te ontwikkelen om illegale goudwinning in het westelijk halfrond aan te pakken.
Ook geeft de wet opdracht aan instanties om specifiek de illegale goudhandel van Venezuela te onderzoeken en samenwerkingen op te zetten tussen overheid en bedrijven voor verantwoorde goudketens.
Toch merkte Hunter op dat er bepalingen in het wetsvoorstel moeten komen die de groeiende rol van crypto bij het witwassen van goudopbrengsten aanpakken om echt effectief te zijn.
Volgens haar moet iedere strategie zich richten op het verstoren van geldstromen van illegale actoren en het voorkomen dat buitenlandse personen toegang krijgen tot het Amerikaanse financiële systeem.
Het samenkomen van deze twee ontwikkelingen vormt een uitdaging voor beleidsmakers.
- BTC trekt institutioneel kapitaal weg bij goud als veilige haven,
- Ondertussen wordt USDT steeds meer gebruikt om goudtransacties fysiek af te rekenen.
Het Congres zou de rol van stablecoins in illegale grondstoffenhandel kunnen aanpakken, wat bepalend kan zijn voor hoe effectief de nieuwe wetgeving de handel beperkt.
