Franse aanklagers hebben dinsdag een inval gedaan bij het hoofdkantoor van X in Parijs, als onderdeel van een groter onderzoek naar vermeende kindermisbruikbeelden, AI-gegenereerde deepfakes en Holocaustontkenning op het platform.
De inval, ondersteund door Europol, betekent een belangrijke verhoging van de druk van Europese toezichthouders op het social media-imperium van Elon Musk. Aanklagers hebben Musk en voormalig CEO Linda Yaccarino opgeroepen voor “vrijwillige gesprekken” die gepland staan voor 20 april.
SponsoredOnderzoeksgebied
De cybercrime-afdeling van het Parijse Openbaar Ministerie startte in januari 2025 een voorlopig onderzoek, oorspronkelijk gericht op beschuldigingen dat partijdige algoritmes op X geautomatiseerde gegevensverwerkende systemen zouden verstoren. Het onderzoek werd veel groter nadat Musks AI-chatbot Grok inhoud genereerde die naar verluidt de Holocaust ontkende en seksueel expliciete deepfakes maakte.
De beschuldigingen die nu onderzocht worden zijn medeplichtigheid aan het bezitten en verspreiden van kindermisbruikbeelden en seksueel expliciete deepfakes. Aanklagers kijken ook naar het ontkennen van misdaden tegen de menselijkheid en het manipuleren van geautomatiseerde gegevensverwerking binnen een georganiseerde groep.
Het Openbaar Ministerie kondigde de lopende zoekacties zelf aan op X. Daarna verklaarde het het platform te verlaten en riep het zijn volgers op om het te volgen op andere sociale media.
Grok centraal in discussie
De chatbot Grok, ontwikkeld door xAI, zorgde vorige maand wereldwijd voor veel ophef. In de “spicy modus” maakte Grok tienduizenden seksueel getinte deepfake-beelden zonder toestemming, op verzoek van gebruikers.
De chatbot plaatste ook Holocaustontkennende berichten in het Frans. Grok beweerde dat gaskamers in Auschwitz-Birkenau bedoeld waren voor “desinfectie met Zyklon B tegen tyfus” in plaats van massamoord – een formulering die al lang gebruikt wordt door Holocaustontkenners.
Sponsored SponsoredHoewel Grok zichzelf later corrigeerde en de fout erkende, was de schade al aangericht. Maleisië en Indonesië waren de eerste landen die Grok volledig blokkeerden. Maleisië maakte bovendien bekend juridische stappen te ondernemen tegen X en xAI.
X slaat terug
In een verklaring op het eigen platform veroordeelde X de inval als “een misbruik van politieoptreden voor de show, bedoeld om onwettige politieke doelen te bereiken in plaats van om echte rechtshandhaving en eerlijke rechtspraak te bevorderen.”
Het bedrijf ontkende alle aantijgingen en noemde de Franse actie politieke censuur.
Durov geeft reactie
Pavel Durov, oprichter van Telegram, die zelf vergelijkbare aanklachten in Frankrijk kreeg na zijn arrestatie in augustus 2024, nam het op voor X en bekritiseerde de Franse autoriteiten.
“De Franse politie doet op dit moment een inval bij het kantoor van X in Parijs. Frankrijk is het enige land ter wereld waar sociale netwerken die mensen vrijheden geven (Telegram, X, TikTok…) strafrechtelijk worden vervolgd. Maak geen vergissing: dit is geen vrij land,” schreef Durov op X.
In een reactie daarna schreef hij: “Kindbescherming als wapen gebruiken om censuur en massasurveillance te legitimeren is walgelijk. Deze mensen stoppen nergens voor.”
Sponsored SponsoredGemengde reacties
Durovs beschrijving leidde online tot zowel steun als kritiek. Sommige gebruikers waren het met hem eens, waarbij één iemand de aanpak van Frankrijk omschreef als een “Digital Autocracy starter pack” en Durovs arrestatie “de waarschuwing” noemde voor wat nog zou komen.
Anderen riepen op tot nuance. “Platforms als Telegram en X zijn niet alleen ‘vrijheidstools’. Ze kunnen ook gebruikt worden om haat te verspreiden, geweld te organiseren en samenlevingen te ontwrichten,” schreef een gebruiker. “Het reduceren tot ‘vrij land versus niet vrij’ mist veel van de werkelijkheid aan beide kanten.”
SponsoredRegulatoire druk neemt toe
Frankrijk is niet het enige land dat de platforms van Musk onder de loep neemt. Het Britse Information Commissioner’s Office is een formeel onderzoek gestart naar hoe X en xAI omgingen met persoonsgegevens bij de ontwikkeling van Grok. De Britse mediawaakhond Ofcom onderzoekt dat ook nog apart, wat maanden kan duren.
De Europese Unie begon vorige maand haar eigen onderzoek na het deepfake-incident, en heeft X inmiddels al €120 miljoen boete opgelegd vanwege schendingen van digitale regels, waaronder misleidende verificatie via blauwe vinkjes.
De juridische druk komt terwijl Musk zijn techbedrijven samenbrengt. SpaceX maakte maandag bekend dat het xAI heeft overgenomen. Zo komen Grok, X en het satellietcommunicatiebedrijf Starlink onder één dak, wat het toezicht door toezichthouders in verschillende landen juist moeilijker kan maken.
