De sluiting van de Straat van Hormuz heeft voor een van de grootste schokken op de wereldwijde gasmarkt van de afgelopen jaren gezorgd. De gasprijzen in Europa en Azië zijn met meer dan 70% gestegen, en analisten zeggen dat dit misschien pas het begin is.
Experts die het BeInCrypto-redactieteam sprak, waarschuwen dat de hoge gasprijzen mogelijk tot en met 2026 kunnen aanhouden. Voor de Europese industrie kan dit leiden tot een nieuwe golf van de-industrialisatie.
Qatar vastgelopen
Qatar is de belangrijkste gedupeerde van deze crisis. Igor Yushkov, hoofdanalist bij het National Energy Security Fund en expert aan de Financiële Universiteit onder de regering van de Russische Federatie, legt de omvang van het probleem uit:
“Qatar is volledig gestopt met gasproductie omdat er nergens naartoe kan. Er zijn geen ondergrondse opslagplaatsen, en het vloeibaar opslaan heeft geen zin: je moet het op -162°C houden en daar energie aan besteden. Het is niet logisch.”
De gevolgen gaan veel verder dan alleen gas. Ook de productie van gascondensaat, helium, propaan, butaan en ethaan ligt stil.
Volgens Yushkov is de prijs van helium al verdubbeld. Qatar is de op één na grootste producent van dit zeldzame gas ter wereld. Heel de gas-chemische industrie is stil komen te liggen, dus ook de kunstmestproductie.
In tegenstelling tot de olieproducenten uit de regio, die olie wel konden opslaan en snel weer kunnen exporteren als de Straat opengaat, zal het voor Qatar langer duren om de gasproductie te herstellen:
“Onbeschadigde fabrieken hebben minstens twee weken nodig om weer op volle capaciteit te draaien. Beschadigde fabrieken kunnen pas na enkele maanden gerepareerd zijn.”
Europese problemen
Ongeveer 80% van de Qatarese LNG ging altijd naar Aziatische markten. Maar, zo legt Yushkov uit, werken de gasmarkten in Azië en Europa als communicerende vaten, en zijn de prijzen overal gestegen.
Het seizoenseffect maakt de situatie nog erger:
“We zitten nu aan het einde van het stookseizoen en het resterende gas in de ondergrondse opslag is al erg laag — er moet gas worden ingekocht voor de voorraden, en de prijzen zijn momenteel hoog. Hoe langer landen wachten met kopen, hopend dat de prijzen dalen of de Straat van Hormuz weer opengaat, hoe meer gas ze straks per dag moeten bijkopen.”
Hierdoor bestaat het risico dat hoge gasprijzen tot in 2026 blijven. Kirill Bakhtin, hoofd van het Russische aandelenanalysecentrum bij BCS World of Investments, kijkt zelfs naar een langer aanhoudende stijging van de gasprijs:
“Als het conflict nog maanden doorgaat, kunnen de gasprijzen niet alleen in 2026, maar ook in 2027 nog verder stijgen. Dat komt door de momenteel lage vulgraden in de ondergrondse gasopslagfaciliteiten bij consumenten.”
Voor Europa kunnen de industriële gevolgen volgens Yushkov groot zijn:
“Hoge prijzen betekenen dure elektriciteit, dure verwarming en alles wat met gas wordt geproduceerd. Het belangrijkste is dat producten die met duur gas in Europa worden gemaakt duurder worden, en daardoor niet meer kunnen concurreren op de wereldmarkt. Europa kan zo een nieuwe ronde de-industrialisatie meemaken.”
Ruslands troefkaart
Tegen de achtergrond van spanning op de gasmarkt stelde de Russische president voor om het terugtrekken van Russisch LNG uit de Europese markt in overweging te nemen. Volgens Yushkov komt die uitspraak strategisch op het juiste moment:
“De spanning op de Europese gasmarkt is al heel hoog. Als de president de Europeanen zelfs dreigt dat we mogelijk vroegtijdig LNG-leveringen stoppen, maakt dat de markt zenuwachtig — wij zijn namelijk de op één na grootste LNG-leverancier.”
Europa had het plan om de gasopslag helemaal te vullen voor 1 januari 2027, het moment waarop het importverbod op Russisch LNG ingaat. Nu is dat zelfs bij de voorbereidingen voor het stookseizoen onzeker geworden.
Tegelijk is LNG, in tegenstelling tot pijpleidinggas, makkelijk om te leiden. Yushkov licht toe:
“LNG gaat naar Aziatische markten — in de zomer naar India, via de Noordelijke Zeeroute naar China. Pijpleidingen kun je niet zomaar omleiden: toen de gastoevoer naar Europa stopte, hebben wij gewoon de productie teruggeschroefd — dat is slecht voor het budget. LNG biedt hierin meer flexibiliteit.”
Er is nog geen definitief besluit genomen om Europa te verlaten, voegt de analist toe.
Wat dit betekent voor investeerders
Met al deze ontwikkelingen wijst Kirill Bakhtin op de onderlinge machtsbalans tussen Russische gasbedrijven:
“NOVATEK-aandelen zien er, met het oog op de ontwikkeling van leveringen van Arctic LNG 2 op middellange termijn, aantrekkelijker uit dan aandelen van Gazprom. Gazprom zou tegen eind 2027 de EU-markt kunnen verliezen.”
Toch blijft Bakhtin over een periode van een jaar voorzichtig: in het basisscenario van BCS World of Investments blijft zijn verwachting voor NOVATEK-aandelen neutraal.
