Drie weken na het begin van een oorlog die tien dagen zou duren, zitten de Verenigde Staten verwikkeld in een kostbaar en onopgelost conflict met Iran. De tol loopt op, energiemarkten zijn in chaos, en een duidelijke uitweg ontbreekt. Maar terwijl Washington deze realiteit onder ogen ziet, lijkt China een stille winnaar in dit conflict te zijn.
In een interview met BeInCrypto legt de in Oxford gevestigde politicoloog Richard Heydarian uit hoe dat komt. Van het uitputten van Amerikaanse wapenvoorraden tot het versnellen van de-dollarisatie, volgens hem bevordert het conflict de Chinese belangen op verschillende vlakken.
China’s rivalen dragen de zwaarste last van oorlog
Op het eerste gezicht lijkt China dezelfde economische klappen te krijgen als andere landen.
Als ’s werelds grootste fabrikant en de op één na grootste economie is Beijing sterk afhankelijk van energie. De olieprijsstijging door de instabiliteit in de Straat van Hormuz is een last voor zowel de Chinese industrie als consumenten.
Maar de omvang van China’s verliezen is maar één deel van het verhaal. Hoe deze verliezen zich verhouden tot die van de concurrenten is een ander verhaal.
In tegenstelling tot westerse landen waarvan het contact met Teheran grotendeels bevroren is, hebben China en Iran tijdens het conflict openlijk met elkaar gesproken. Dit geeft Beijing betekenisvolle invloed in een situatie waar het zelf niet direct bij betrokken is.
“Amerikaanse bondgenoten zoals Japan, de Filipijnen en Zuid-Korea zijn zelfs nog kwetsbaarder. En deze landen hebben geen invloed op Iran,” zei Heydarian tegen BeInCrypto in een podcast-aflevering.
Deze landen zijn ook veel meer afhankelijk van energie dan China. Dit betekent dat de economische pijn door het conflict vooral gevoeld wordt door Washingtons eigen partners in de regio.
En als de Verenigde Staten China zouden straffen vanwege de olieruil met Iran, dan heeft Beijing een stevig weerwoord.
“Weet je welk land veel van de cruciale zeldzame aardmetalen bezit? China,” zei Heydarian eenvoudig.
China’s voordeel in dit conflict gaat echter verder dan alleen energie en grondstoffen. Het reikt tot aan de munteenheid die wordt gebruikt voor de Iraanse oliehandel.
De stille ontmanteling van de petrodollar
Sinds het begin van de oorlog zou Iran geëist hebben dat olietankers alleen door de Straat van Hormuz mogen varen bij betalingen in yuan. Voor Beijing is dat geen onbelangrijk detail.
Het vergroten van het gebruik van de yuan op energiemarkten wereldwijd is al jarenlang een strategisch doel van China. Dat vereiste meestal lang onderhandelen en diplomatie, maar door de situatie rond Iran krijgt China deze kans in enkele weken.
“De Iraniërs laten blijkbaar alleen schepen door die oliehandels doen op basis van de renminbi, dus de yuan. Deze oorlog stelde de Iraniërs in staat om een Perzische hegemonie in dat gebied te vestigen en zelfs China zich aan hun regels te laten houden,” legt Heydarian uit.
Heydarian benadrukte wel dat Iran niet optreedt als een Chinese pion. Iran probeert vooral zelf de dienst uit te maken in de regio. Maar voor Beijing zijn de gevolgen groot, ongeacht de intentie van Iran.
Ondertussen zijn de gevolgen voor de dollar niet te missen.
Het petrodollarsysteem, waarbij olie wereldwijd wordt geprijsd en verhandeld in Amerikaanse dollars, is al decennialang een basis van Amerikaanse financiële macht. Elke transactie in yuan die een dollartransactie vervangt, verzwakt dat fundament. Hoewel dit proces al gaande was, heeft het conflict het versneld.
De dollar is niet het enige dat afneemt door dit conflict.
Beijings gratis militaire inlichtingenoperatie
Terwijl Iran en de Verenigde Staten elkaar aanvallen in de Perzische Golf, doet China iets heel anders.
Heydarian zegt dat China systematisch de effectiviteit onderzoekt van Iraanse raketten tegen Amerikaanse en NAVO-verdedigingssystemen in realtime. Beijing legt elke aanval, onderschepping en systeemfout vast.
“De Chinezen bestuderen heel nauwkeurig de effectiviteit van Iraanse raketten. Ze kunnen zelfs soortgelijke raketten maken, in grotere aantallen en met meer verfijning,” legt hij uit.
Wat Iran feitelijk doet, op eigen kosten en midden in gevechten, is het stress-testen van het defensiesysteem waar de Verenigde Staten op vertrouwen om bondgenoten in Azië te beschermen.
Dit is erg belangrijk voor de Indo-Pacific. Amerikaanse bondgenoten in deze regio vertrouwen namelijk al lang op de veronderstelling dat Amerikaanse wapens en onderscheppingssystemen technologisch superieur zijn. Wat nu boven de Perzische Golf gebeurt, zet die overtuiging onder druk.
“Als je nu in de Filipijnen, Japan, Taiwan of Singapore bent, moet je heel goed opletten wat hier gebeurt, want veel van de bekende NAVO-wapensystemen en onderscheppers zijn blijkbaar niet zo goed als we dachten,” legt Heydarian uit.
Dit betekent feitelijk gratis militaire inlichtingen die China ontvangt op kosten van Iran en de VS. Elke raket die China bestudeert, betekent dat Amerika er weer één minder heeft.
Het arsenaal dat Amerika niet makkelijk kan herstellen
Heydarian wees erop dat de wapens die in dit conflict worden gebruikt, niet makkelijk te vervangen zijn.
Tomahawk-raketten, THAAD-interceptors en andere geavanceerde munitie zijn complexe systemen die afhankelijk zijn van toeleveringsketens waar jaren voor nodig zijn om opnieuw op te bouwen. Volgens hem is dat voorraadprobleem één van de meest ernstige en vaak onderschatte strategische kosten van deze oorlog.
“Deze [wapens] kun je niet zomaar op Amazon bestellen,” zei Heydarian.
Hij wees ook op de ironie in dit probleem.
Geen van deze wapens kan worden gemaakt zonder zeldzame aardmetalen, en China heeft het grootste deel van de wereldwijde voorraad in handen. Wanneer Washington uiteindelijk haar arsenaal wil aanvullen, zal het die grondstoffen uit hetzelfde land moeten halen waartegen het zich feitelijk wil beschermen.
“Eén van de gekste dingen die we nu zien, is dat je op China moet vertrouwen om je wapens weer aan te vullen, terwijl je die op een dag misschien tegen China moet gebruiken als China besluit een aanval te doen in de Straat van Taiwan, in de Filipijnen of tegen Japan,” zei hij.
Of de oorlog nu over een paar weken of over maanden eindigt, het strategische voordeel dat China in de tussentijd heeft behaald, zal niet makkelijk zijn terug te winnen.
