De markten reageren nu al op de stijgende geopolitieke spanningen. Verschillende Polymarket-insiders, die succesvol gokten op de startdatum van de oorlog met Iran, zetten nu fors in op Amerikaanse grondtroepen in Iran.
Nu stellen investeerders zichzelf een scherpere vraag: wat gebeurt er met de financiële markten als de oorlog met Iran verandert in een situatie zoals die in Irak in 2003? De geschiedenis biedt een kader, maar geen simpel antwoord.
Zo reageerden financiële markten op de Irakoorlog in 2003
Onderzoek naar de invasie van Irak in 2003 laat zien dat Amerikaanse aandelen al veel angst hadden ingeprijsd voordat de oorlog officieel begon.
Met andere woorden, de markten hielden rekening met een duidelijke “oorlogskorting” omdat investeerders bang waren voor hoe erg het conflict kon worden.
Zodra de invasie begon en de ergste scenario’s niet direct uitkwamen, begon deze korting af te nemen.
Gedurende de onderzochte periode steeg de S&P 500 met ongeveer 3,8% tot 4%, terwijl de olieprijs daalde met zo’n $6,50 tot $7. Dit geeft aan dat markten minder reageren op de oorlog zelf en meer op het feit dat onzekerheid afneemt.
Uit hetzelfde onderzoek bleek ook dat een belangrijke risicovrije rente (gebaseerd op staatsobligaties) met ongeveer 40 basispunten daalde terwijl de oorlogskansen veranderden.
Dat was gunstig voor aandelen, want lagere rentes ondersteunen meestal waarderingen. Tegelijk liet het zien dat investeerders nog steeds op zoek waren naar veiligheid.
Ook sectorprestaties volgden een duidelijk patroon. Energie- en defensiebedrijven profiteren doorgaans het eerst tijdens oorlogsdreiging, omdat verwacht wordt dat olie en militaire uitgaven stijgen.
Sectores zoals financiële waarden en tech zijn echter meer afhankelijk van veranderingen in rentes en groeiverwachtingen.
Rusland-Oekraïne liet in 2022 een ander macro-scenario zien
De marktreactie in 2022 zag er heel anders uit. Op de dag dat Rusland met grondtroepen Oekraïne binnenviel, schommelden Amerikaanse aandelen fors, maar eindigden uiteindelijk hoger.
De S&P 500 steeg ongeveer 1,5%, terwijl de Nasdaq steeg met zo’n 3,3%. Dit laat zien dat markten snel kunnen herstellen als beleggers te veel in een “bearish” positie zitten.
Tegelijkertijd daalde het rendement op de 10-jaars Amerikaanse staatsobligatie met ongeveer 3 basispunten tot rond de 1,97%. Dit wees erop dat investeerders hun geld voor de zekerheid in obligaties zetten en zich meer zorgen maakten over economische groei.
Bitcoin gedroeg zich heel anders. De koers daalde hard na de eerste schok, bereikte een 1-maandse low, en verloor rond de 7% door het nieuws over de invasie.
Dat is belangrijk, want het toont aan dat Bitcoin zich op het moment van maximale onzekerheid meer als een risicovolle asset gedroeg en niet als veilige haven.
Uit cijfers over crypto-instromen in die periode blijkt ook dat digitale assets heftige, door oorlog veroorzaakte volatiliteit lieten zien.
Wat deze episodes zeggen over Bitcoins “War Beta”
Deze twee gebeurtenissen wijzen op één belangrijk punt. Bitcoin gedraagt zichmeestal niet als goud tijdens de eerste fase van een grote oorlogsschok.
In plaats daarvan wordt het vaak als een risicovolle asset verhandeld, vooral in de eerste 24 tot 72 uur als het nieuws de markten beheerst.
Aandelen kunnen daarentegen soms sneller herstellen dan verwacht, zelfs tijdens een oorlog. Dat gebeurde in 2003 toen onzekerheid afnam, en opnieuw in 2022 toen de eerste paniekverkopen te ver doorsloegen.
Dat zorgt voor een lastige situatie voor Bitcoin. Als een nieuw conflict eindeloos lijkt, kunnen olieprijzen hoog blijven, stijgt de inflatie-angst, gaan obligatierentes omhoog en wordt de liquiditeit krapper. Dat is meestal slecht voor speculatieve assets zoals Bitcoin.
Ziet de markt het conflict als kort en beperkt, dan zou Bitcoin eerst kunnen dalen maar mogelijk daarna herstellen met een relief rally.
Maar zelfs dan hangt het herstel af van één ding: of de rentes en bredere financiële omstandigheden stabiliseren.
De belangrijkste drijfveer: rentes, niet oorlogsberichten
De grootste impact komt niet door de oorlog zelf, maar door wat oorlog doet met inflatie en rentes.
Een grondoffensief zal waarschijnlijk:
- de olieprijzen omhoog duwen
- de inflatieverwachtingen verhogen
- rentes stijgen
- renteverlagingen van de Fed uitstellen of annuleren
Die combinatie zorgt voor minder liquiditeit op de markten.
En Bitcoin is erg gevoelig voor liquiditeit.
Wat gebeurt er nu: drie scenario’s
Als de VS Iran binnengaat, hangt Bitcoin’s reactie af van hoe de markt dit interpreteert.
1. Korte, beperkte oorlog: Bitcoin zakt eerst, maar stabiliseert of herstelt zodra de onzekerheid voorbij is.
2. Langdurige oorlog op de grond: Bitcoin krijgt aanhoudend te maken met koersdruk, want de rentes blijven hoog en de liquiditeit wordt krapper.
3. Volledige escalatie: Een sterkere verkoopgolf is waarschijnlijk, door blijvende inflatierisico’s en meer onrust op de wereldwijde markten.
Het belangrijkste
Bitcoin reageert op oorlog niet zoals veel mensen verwachten.
Bitcoin reageert vooral op liquiditeit, rente, en macrodruk. Als een inval op de grond zorgt voor hogere rentes en later versoepelen, dan blijft de korte-termijn verwachting voor crypto bearish.
Voor nu is het signaal duidelijk: het risico op escalatie stijgt, en Bitcoin volgt dat in de handel.
