Drie weken na het begin van het conflict in Iran zijn de wereldwijde oliemarkten verdeeld op geografische lijnen. West Texas Intermediate (WTI) crude ligt rond de $97 per vat, terwijl fysieke olie in Oman wordt verhandeld voor een recordprijs van $167.
Het verschil tussen de Amerikaanse en internationale referentiepunten is nu groter dan het in meer dan tien jaar is geweest. Deze kloof laat een dieper, structureel verschil zien tussen een relatief zelfvoorzienende Amerikaanse energiemarkt en een wereld die moeite heeft genoeg olie te vinden.
Een $70 vat-verschil zonder precedent
Het verschil tussen Brent en WTI is op 19 maart gestegen tot ongeveer $18 per vat, het hoogste niveau sinds het midden van de jaren 2010. Toch laat dat cijfer niet de volledige ontkoppeling op de fysieke markt zien. Oman crude wordt verhandeld op $167, Dubai op $137, en Brent op $113, terwijl WTI onder de $100 blijft.
Dit verschil is ongekend in de moderne tijd. Toen het conflict met Iran op 28 februari begon, steeg de Amerikaanse olieprijs eerst richting $120 per vat. Maar nadat de Straat van Hormuz werd afgesloten en ongeveer 18% van ’s werelds olieaanvoer wegviel, zijn de internationale referentiepunten losgekomen.
“Dit kan de spanning vergroten tussen de VS en hun Europese bondgenoten, die een groter gevolg ondervinden wat betreft energieprijzen,” waarschuwde goudaanhanger Peter Schiff.
De VS haalt minder dan 8% van de olie uit de Perzische Golf, ongeveer 500.000 vaten per dag. Dat aantal is flink gedaald vanaf 2 miljoen vaten per dag, slechts 9 jaar geleden.
De binnenlandse productie ligt nu rond de 13,7 miljoen vaten per dag. Door deze stijging en doordat de VS nu netto exporteur is, heeft het land een buffer die geen enkele andere grote economie heeft.
Europa ervaart een inflatie-ommekeer
De energieschok raakt Europa en Azië veel harder. De Europese aardgasprijzen stegen met meer dan 30% nadat Iran een aanval uitvoerde op de Ras Laffan-installatie in Qatar, waar ongeveer 20% van de wereldwijde vloeibare aardgas (LNG) vandaan komt.
De swap-markten rekenen nu volledig op twee renteverhogingen door de Europese Centrale Bank (ECB) in 2026, in totaal 50 basispunten. Nog maar een paar weken geleden werd verwacht dat de rente juist verder omlaag zou gaan.
ECB-bestuurslid Madis Muller gaf toe dat de kans op een renteverhoging nu groter is geworden.
“Dit is niet onze oorlog,” meldde de Daily Star, verwijzend naar Europese leiders die dit tegen president Trump zeiden.
Deze boodschap uit Europa laat zien dat het conflict groeit. Het continent zit midden in een energiecrisis, met op sommige plekken olieprijzen boven de $150 per vat, en de EU schakelt nu van verwachte renteverlagingen naar mogelijke verhogingen.
In de VS zijn de verwachtingen voor renteverlagingen in 2026 vrijwel verdwenen. Kerninflatie van de Producer Price Index (PPI) steeg volgens cijfers van vóór de oorlog naar het hoogste punt sinds februari 2023.
Een schild met een vervaldatum
Washington heeft snel actie ondernomen om het voordeel te beschermen. De VS hebben aangekondigd 172 miljoen vaten te zullen vrijmaken uit de Strategic Petroleum Reserve (SPR). Leden van het Internationaal Energieagentschap (IEA) volgden dit voorbeeld met samen 400 miljoen vaten, de grootste gecoördineerde vrijgave ooit.
Toch brengt zo’n stap grote risico’s mee. De Amerikaanse olievoorraden zullen naar verwachting ongeveer 41% dalen tot het laagste niveau sinds de jaren ’80, waardoor de voorraden nog maar 34% van de totale capaciteit zijn. Extra vrijgaven maken de buffer nog kleiner.
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent gaf aan dat de overheid mogelijk sancties op Iraanse olie op zee wil opheffen. Dat zou de druk op de Brent-koers iets kunnen verlichten, maar lost het daadwerkelijke fysieke probleem bij de Straat van Hormuz niet op.
Zes landen, waaronder Frankrijk, Duitsland, het VK, Italië, Nederland en Japan hebben volgens berichten gezegd dat ze bereid zijn samen te werken om veilig doorvaren door de zeestraat te garanderen.
Of er echt een militaire escorte komt, is nog onduidelijk.
Analisten van J.P. Morgan waarschuwden deze week dat de schijnbare stabiliteit in de WTI- en Brent-koers niet betekent dat er genoeg olie op de markt is.
Als de Straat van Hormuz dicht blijft, zullen olieprijzen in het Atlantische gebied uiteindelijk ook stijgen omdat de voorraden slinken.
Volgens analisten van The Kobeissi Letter kan inflatie in de VS oplopen tot 3,2% als de huidige prijzen nog twee maanden blijven aanhouden.
Met de strategische reserves die opraken en geen oplossing in zicht, zal het verschil tussen de goedkope olie voor Amerika en de hoge prijzen voor de rest van de wereld mogelijk niet lang meer duren.
