Het IPO-prospectus van SpaceX doet iets zeldzaams. Het ontneemt publieke investeerders het recht om de CEO te ontslaan. In hetzelfde document staat dat zijn vertrek een bestaansrisico kan zijn.
Deze tegenstrijdigheid is bewust in de structuur ingebouwd. De S-1 vraagt de markt om geld te investeren in één oprichter. Tegelijk vraagt het accepteren van een beloningspakket waarvan de voorwaarden alleen gebaseerd zijn op verwachtingen.
De SpaceX IPO versterkt het single point of failure-risico
Musk bezit ongeveer 42,5% van de SpaceX-aandelen, maar heeft door zijn Class B superstemrecht-aandelen 83,8% van de stemmacht. In de S-1 staat dat het ontslaan van hem uit zijn functies alleen met een Class B-stemming kan. Musk controleert al deze stemmen zelf.
Harvard Law-professor Lucian Bebchuk noemt deze opzet “ongebruikelijk”. Raden van bestuur hebben normaal gesproken formeel ontslagrecht. Hier valt die macht volledig binnen Musk’s stemblok, waardoor hij in feite zichzelf kan beschermen tegen ontslag.
In de documenten wordt het verlies van Musk aangeduid als groot risico op meerdere pagina’s. Ze wijzen op zijn meerdere verantwoordelijkheden bij Tesla, xAI, X, Neuralink en The Boring Company.
Er is geen opvolgingsplan beschreven, en er is niemand aangewezen als plaatsvervanger.
Bedrijfsfeodalisme keert terug op de publieke markten
Een registratie in Texas, verplichte arbitrage en een controlled-company vrijstelling gaan samen met een minimale drempel voor aandeelhoudersvoorstellen van 3% of $1 miljoen. In het document staat zelf dat publieke aandeelhouders minder of geen invloed hebben.
Functionarissen van pensioenfondsen hebben al tegengas gegeven. CalPERS, de New York State Comptroller en de New York City Comptroller hebben samen een brief ondertekend.
Volgens hen wijkt de door Musk geleide structuur af van de gangbare normen voor publieke bedrijven.
SpaceX zegt dat de opzet de doelen op lange termijn beschermt tegen druk van aandeelhouders op de korte termijn.
Maar die verdediging zegt niets over het proces rond ontslag. De lock-ups van oprichters bij Meta en Alphabet zijn bescheiden vergeleken met SpaceX.
Een $7,5 biljoen Mars-mijlpaal is geen waardering
De belangrijkste beloningsronde geeft Musk recht op maximaal 200 miljoen Class B-aandelen. Dit geldt alleen als SpaceX een marktkapitalisatie van $7,5 biljoen bereikt. Ook moet er een permanente Mars-kolonie zijn met minstens één miljoen bewoners.
De drempel van $7,5 biljoen ligt boven de gezamenlijke marktwaarde van Apple, Microsoft en Saudi Aramco. De Mars-eis heeft geen precedent, geen infrastructuur om mee te vergelijken, en geen regels voor activiteiten op andere planeten.
Geen van beide doelen past bij standaardwaarderingsmethodes.
Een tweede ronde geeft maximaal 60,4 miljoen aandelen voor het bouwen van orbitale datacenters met 100 terawatt aan rekenkracht. Deze beloning lijkt op de AI-race van xAI op aarde. In de S-1 staat dat zulke activiteiten misschien nooit commercieel haalbaar worden.
Dit is het gevolg van bestuur door één persoon, gecombineerd met speculatieve beloningen. Investeerders moeten een bedrijf financieren dat ze niet mogen beïnvloeden, en doelen accepteren die geen enkel model kan waarderen.
De enige persoon die de missie kan laten mislukken, is degene die mag bepalen wat de missie is.
