Mogen moslims Bitcoin kopen? De belangrijkste islamitische geleerden van Pakistan kunnen het niet eens worden over de vraag of crypto volgens de sharia, de islamitische wet, toegestaan is.
Deze discussie reikt veel verder dan alleen de moskee. Pakistan is één van de grootste cryptomarkten ter wereld en de regering wil vooroplopen op het gebied van digitale assets.
Waarom het crypto-sharia debat in Pakistan belangrijk is
Op 10 juni gaf Jamia Darul Uloom Karachi, een toonaangevende religieuze school, een fatwa uit – een religieus decreet. Mufti Taqi Usmani en andere hoge geleerden ondertekenden het document.
De uitspraak verbiedt aankopen met Bitcoin (BTC), stablecoins en andere digitale tokens. Volgens hen zijn dit “simpelweg fictieve getallen die in een rekening worden genoteerd”.
Deze uitspraak heeft veel invloed. Mufti Usmani is sharia-adviseur van Meezan Bank, de op één na grootste bank van Pakistan qua marktwaarde. Volgens hem geldt crypto niet als echt vermogen, of maal, onder de islamitische wet.
Zijn mening heeft al eerder de markten beïnvloed. In 2008 verklaarde hij dat wel 85% van de sukuk (islamitische obligaties) niet aan de sharia voldeden. Daarna daalde de wereldwijde uitgifte van sukuk binnen een jaar van $50 miljard naar ongeveer $15 miljard, al speelde de financiële crisis daarbij ook een rol.
Het bereik is deze keer nog groter. Pakistan staat wereldwijd op de derde plaats qua crypto-acceptatie onder de bevolking, achter alleen India en de VS, volgens Chainalysis.
Het moment is ongemakkelijk voor de regering. Pakistan heeft crypto gebruikt om banden te versterken met de Amerikaanse president Donald Trump, die met zijn $1 miljard aan crypto-inkomsten onder de loep werd genomen.
- Het Pakistaanse ministerie van financiën besloot in januari om samen te werken met World Liberty aan de USD1 stablecoin.
- PVARA-voorzitter Bilal bin Saqib, 35 jaar, vertelde aan Bloomberg dat deze crypto-samenwerking het vertrouwen met Washington herstelde.
- Analisten vertelden Al Jazeera dat de stablecoin-deal neerkwam op het betalen voor toegang tot het Witte Huis van Trump.
Het platform van Trump, World Liberty Financial, sloot dit jaar een niet-bindend akkoord in Pakistan.
De centrale bank van India gaat ondertussen een stap verder en wil banken volledig loskoppelen van crypto.
Andere islamitische geleerden vinden crypto halal, met voorwaarden
Saylani Welfare International Trust, één van de grootste liefdadigheidsorganisaties van Pakistan, is het niet eens met het verbod. Hun hoofdmufti, Wasim Akhtar Al-Madani, gaf ruim 13 maanden geleden een fatwa van 37 pagina’s uit.
Hij ziet crypto als een erkend recht, niet als traditioneel vermogen. Deze week hield Saylani een spoedvergadering in Karachi om achter hun standpunt te blijven staan.
“De aankoop en verkoop van cryptovaluta of digitale assets kan als toegestaan worden beschouwd als een erkend recht, zolang dergelijke transacties niet verboden zijn door de wet van het land en iemand niet blootstellen aan onwettige vernedering, straf of juridische gevolgen,” citeerde Al-Madani uit de fatwa in een verklaring.
Saylani heeft hun standpunt doorgestuurd naar de Raad voor Islamitische Ideologie en de Centrale Bank van Pakistan.
De Pakistaanse cryptoregulator bevindt zich nu in het midden. Bilal bin Saqib is voorzitter van de Pakistan Virtual Assets Regulatory Authority (PVARA). Parlementariërs hebben deze instantie via een besluit in juli 2025 opgericht, en later in de wet vastgelegd. Saqib vroeg Jamia Darul Uloom om een verschil te maken tussen speculatieve tokens en tokens met onderliggende assets.
Hij wees op sukuk vastgelegd op een blockchain, goudgedekte tokens en volledig gedekte stablecoins. Elk geeft de bezitter recht op iets tastbaars. Dit onderscheid is belangrijk, nu getokeniseerde real-world assets meer dan $60 miljard waard zijn en stablecoins maandelijks recordvolumes bereiken.
“De centrale vraag die de fatwa opwerpt is of een digitale asset telt als erkend vermogen volgens de sharia. Dat is precies de juiste vraag, en daarom moeten deze instrumenten afzonderlijk worden beoordeeld,” aldus Saqib in opmerkingen aan Reuters.
Hij sprak vorige week nog met Usmani en noemde het gesprek constructief.
Waqas Ghani, hoofd research bij JS Global Capital, zegt dat de fatwa de adoptie van crypto door banken zou kunnen vertragen. De handelsvolumes zijn tot nu toe echter stabiel gebleven.
Hoe andere moslimlanden omgaan met crypto
De verdeeldheid in Pakistan laat zien dat ook in de bredere moslimgemeenschap stevige meningsverschillen zijn. Grote landen zijn het niet met elkaar eens over dit onderwerp.
Maleisië is aan de soepele kant. De Shariah Adviesraad van de Securities Commission bepaalde in 2020 dat digitale assets als maal gezien mogen worden en dat handel via geregistreerde beurzen is toegestaan.
De Golfregio kiest een praktische aanpak. In Dubai en Abu Dhabi mogen crypto-bedrijven actief zijn met een vergunning, onder toezicht van aparte toezichthouders en speciaal voor Shariah-goedgekeurde producten. Er is daar geen strikte religieuze regel.
De Oelema-raad van Indonesië koos in 2021 juist voor het andere uiterste. Deze verklaarde crypto haram als betaalmiddel, waarbij handel alleen toegestaan is in tokens die een duidelijke onderliggende waarde hebben.
De Groot-Moefti van Egypte besliste in 2017 dat alle gebruik van crypto verboden is, omdat het lijkt op gokken. Turkije’s religieuze autoriteit sprak vergelijkbare twijfels uit. In Turkije mag je nog wel handelen, maar crypto-betalingen zijn daar verboden.
Pakistan zit tussen die uitersten in. De uitspraak van Usmani lijkt op die van Egypte en Indonesië, terwijl het PVARA-standpunt met focus op onderliggende assets juist meer lijkt op het Maleisische en Golf-model.
Het is nu aan de geleerden om te beslissen. Hun keuze wordt waarschijnlijk bepalend voor hoe ver Pakistan kan gaan met halal digitale financiering.
